گفتگو با دکتر یدالله سعیدنیا با موضوع رویکردهای آموزشی روز دنیا

گفتگوی مدیر مسئول انتشارات الفبای مهر را با آقای دکتر سعیدنیا بشنوید. همچنین می توانید خلاصه این گفتگو را در زیر بخوانید:

آیا تمامی رویکردهای آموزشی دنیـا، در مهدهای کودک و مراکز آموزشی ایران قابل اجراست؟

دکتـر سـعید نیـا: مـا بایـد بـه دنبـال آمـوزش بـا کیفیـت باشـیم و ایـن در مقابـل آموزشـی اسـت کـه صرفـاً کـودکان را بـه اهـداف آکادمیـک برسـاند. قبـل از اینکـه رویکردهـا را معرفـی کنـم مـی خواهـم جلـوی سـوء تفاهـم هـا را بگیـرم. بسـیاری از مهدهـا و مـدارس گمـان مـی کننـد کـه در خـارج از ایـران مـدارس فقـط همیـن چنـد رویکـرد وجـود دارنـد. ایـن طـرز فکـر غلـط اسـت. آمـوزش بـا کیفیـت الزامـاً وابسـته بـه یکـی از ایـن رویکردهـا نیسـت.

آمـوزش بـا کیفیـت ویژگـی هایـی دارد کـه بایـد سـعی کنیـم بـه آنهـا برسـیم. ویژگی های آموزش با کیفیت چیست؟

دکتـر سـعید نیـا: ایـن بحـث بسـیار مفصـل اسـت. و مـن در اینجـا فقـط اشـاره کوچکـی مـی کنـم. یکـی از نظریاتـی کـه امـروزه در دنیـا مطـرح مـی شـود اینسـت کـه چهـار پایـه اساسـی بـرای آمـوزش وجـود دارد: ارتبـاط، تعامـل، خلاقیـت و همـکاری. ارتبـاط یعنـی مـا زبـان همدیگـر را بفهمیـم. ایـن ارتبـاط حتـی دنیـای دیجیتـال و تمامـی سـوادها و زبـان هـای مختلـف را شـامل مـی شـود. ارتبـاط در دنیـای بعـدی شـکل هـای پیچیـده ای خواهـد داشـت کـه باعـث مـی شـود ارتبـاط، یکـی از بنیادهـای اصلـی آمـوزش قـرار بگیـرد. تعامل یعنی انسان ها باید یاد بگیرند با هم کار کنند و تعامل داشته باشند. خلاقیـت در کشـور مـا بیشـتر بـه صـورت تجـاری اسـتفاده مـی شـود. اگـر خلاقیـت مـا خـوب بـود، چـرا رتبـه مـا از 132 کشـور 120 اسـت؟ پـس خلاقیـت و نـوآوری بایـد در کشـور توسـعه پیـدا کنـد. همکاری در برابر رقابت است. این یک رویکرد جهانی است که ابتدا باید در مدارس توسعه پیدا کند. همکاری راهی برای یادگیری از همسالان است. هدف آموزش با کیفیت، برابری اجتماعی است. نه نجبه گرایی.

در آموزش باکیفیت، آموزش مفاهیم و رشد شناختی چگونه تعریف می شود و تا کجا فرصت آموزش به کودکان وجود دارد؟

دکتـر سـعید نیـا: الان تمامـی برنامـه هـای درسـی دنیـا شایسـتگی محـور اسـت. بـه ایـن معنـا کـه دانـش و اطلاعـات اهمیـت خـود را بـه شـدت از دسـت داده اسـت. مـا بـه هـر اطلاعاتـی نیـاز داشـته باشـیم بـا صـرف کمتـراز یـک دقیقـه آن را مـی شناسـیم و بـا صـرف مـدت زمـان اندکـی مـی توانیـم بـه آن مسـلط شـویم. شایسـتگی محـور، بخشـی از آمـوزش باکیفیـت اسـت و اهـداف آموزشـی مـا بایـد بـه صـورت تلفیقـی از دانـش، مهـارت، نگـرش، ارزش و … باشـد. و ایـن یعنـی تغییـرات عمیـق در مـا. چـه در حـوزه فکـر، چـه در حـوزه احسـاس و چـه در روابـط اجتماعـی. هـم در پیـش دبسـتان و هـم در دبسـتان، در حـال حاضـر در کل دنیـا، هـدف اساسـی آمـوزش تنهـا یـک چیـز اسـت: یادگیـری مهـارت هـای یادگیـری. یعنـی بـه جـای سیسـتم دانـش محـور و انتقـال اطلاعـات کیلویـی، در سیسـتم شایسـتگی محـور یـا مهـارت محـور بایـد بـه بچـه هـا مهـارت هـای کلیـدی را آمـوزش دهیـم. و ایـن مهـارت هـای کلیـدی در پیـش دبسـتان و دبسـتان، مهـارت هـای یادگیـری اسـت. مثـل مهـارت هـای یادگیـری و مهـارت هـای تفکـر. یعنـی مهدهـای کودکـی کـه دغدغـه آمـوزش بـا کیفیـت دارنـد، بایـد روی مهـارت هـای فـرا موضوعـی و یـاد دادن چگونـه یـاد گرفتـن متمرکـز شـوند.

آیا رویکردی هست که بیشتر از سایر رویکردهای آموزشی به آموزش با کیفیت نزدیک باشد؟

دکتـر سـعید نیـا: شـما دو راهـکار داریـد. یکـی اینکـه از طریـق متخصـص توانمنـد بـه سـراغ آمـوزش باکیفیـت برویـد. و یکـی هـم اینکـه یکـی از رویکردهـا را اجـرا کنیـد کـه البتـه هـر کـدام محدودیـت هایـی دارنـد. اگـر بخواهیـد رجیـو امیلیـا را کامـل اجـرا کنیـد بایـد شـهر را عـوض کنیـد کـه امـکان پذیـر نیسـت. و یـا در نظریـه والـدورف، عـلاوه بـر اینکـه نظریـه فلسـفی خاصـی دارد، کـودکان تـا 12 سـالگی نبایـد بـا تکنولـوژی آشـنا شـوند کـه بسـیاری آن خانـواده هـا را نمـی پذیرنــد. هــای اســکوپ بســیار ســاده و در دســترس اســت. امــا دوره آموزشــی بــاز و متخصــص در ایــران نــدارد. همــه ایـن رویکردهـا خـوب اسـت. ولـی متخصـص در ایـران نداریـم. امـا مونتـه سـوری، قابـل اجراسـت چـون نظریـه رشـد بسـیار محکمـی دارد، چـون ماریـا مونتـه سـوری آن را از دل عمـل بیـرون کشـیده اسـت.و بـا آمـوزش و پـروش دنیـا بسـیار نزدیـک اسـت. و تمـام برنامـه درسـی آن آمـاده اسـت. در مجمـوع روشـی اسـت کـه بـا خانـواده هـا و مراکـز آموزشـی آشـتی اسـت. در ایران هم چون موانع کمی دارد، بسیار مورد استقبال است.

آیا میتوانیم آموزش با کیفیت را با تلفیق این روش ها طراحی کنیم؟

دکتر سعید نیا: در اکثر مواقع تلفیق، فقط به خاطر تبلیغات اتفاق می افتد. تلفیق باید با دقت انجام شود تا گمراه نشویم.

آیـا شـما دوره ای برگـزار مـی کنیـد کـه مدیرانـی کـه بـه دنبـال تغییـر در رویکـرد آموزشـی بـرای سـال 1400 و یـا حتـی سـال تحصیلـی بعـدی هسـتند، در آن شـرکت کنند؟

دکتـر سـعید نیـا: در دو مجموعـه بـزرگ ایـران، مـدارس مفیـد و سـلام، و چنـد مدرسـه دیگـر آمـوزش بـا کیفیـت اجـرا شـده اسـت. و اگـر مدیـری مـی خواهـد، تغییـری بدهـد بایـد آن تغییـر را رهبـری کنـد و ابتـدا خـودش آمـوزش ببینـد. رویکـرد دیگـری وجـود دارد کـه بسـیار عالـی و قابـل اجـرا اسـت، رویکـرد IB اسـت. مونتـه سـوری بـرای مهدهـای کـودک عالـی اسـت. و IB یـا آمـوزش بـا کیفیـت، هـم بـرای مهـد و هـم دبسـتان قابـل اجراسـت. مـا هـم در موسسـه مهکامـه هسـتی ایـن دوره هـا را برگـزار مـی کنیـم . بـرای مونتـه سـوری تـا سـال تحصیلـی بعـدی زمـان بسـیار عالـی دارنـد کـه دوره هـا را شـرکت کننـد و آمـوزش ببیننـد و محیـط و ابزارهـا را تغییـر دهنـد. بـرای IB و آمـوزش بـا کیفیـت تغییـر کلـی بسـیار سـخت اسـت و بایـد پایـه بـه پایـه تغییـر را بـه وجـود آورنـد و حـدود 3 سـال زمـان مـی بـرد.